Cân nặng lý tưởng theo chiều cao: 4 công thức và cách dùng đúng

"Cao 1m72 thì nặng bao nhiêu là hợp lý?" — câu hỏi này có nhiều đáp án vì có nhiều công thức khác nhau, ra đời ở các thời điểm khác nhau. Công cụ cân nặng lý tưởng tính đồng thời cả bốn công thức kinh điển kèm khoảng BMI khỏe mạnh, để bạn thấy được biên độ thay vì tin vào một con số duy nhất.

Bốn công thức

Cả bốn đều có dạng giống nhau: một mức cân nền tại chiều cao 5 foot (152,4 cm), cộng thêm một lượng cho mỗi inch (2,54 cm) vượt mốc đó.

Vì hệ số mỗi inch khác nhau, khoảng cách giữa các công thức nới rộng theo chiều cao: ở người thấp chúng gần nhau, còn ở người cao Hamwi và Devine cho số cao hơn Robinson và Miller khá rõ.

Đọc kết quả

Với nam cao 172 cm, bốn công thức cho từ 66,7 kg đến 68,8 kg — trung bình khoảng 67,6 kg. Dòng "khoảng cân nặng theo BMI 18,5–25" cho 54,7–74 kg, tức một dải rộng hơn nhiều.

Nếu nhập cân nặng hiện tại (78 kg trong ví dụ), công cụ so sánh luôn: cân nặng này trên khoảng BMI khỏe mạnh, cao hơn mức trung bình lý tưởng 10,4 kg, ứng với BMI 26,4.

Nên dùng con số nào

Tùy mục đích, và đây là điểm hay bị nhầm:

Để đặt mục tiêu sức khỏe cá nhân — dùng khoảng BMI khỏe mạnh. Một dải cân nặng thực tế hơn là một con số duy nhất, vì cơ thể mỗi người khác nhau về khung xương và khối cơ. Lưu ý người châu Á có ngưỡng thấp hơn: theo WHO khu vực Tây Thái Bình Dương, thừa cân từ BMI 23 và béo phì từ 25, thay vì 25/30 như ngưỡng chung. Hãy đối chiếu thêm bằng công cụ BMI.

Để tính liều thuốc và thông số máy thở — dùng công thức Devine. Đây là ứng dụng lâm sàng quan trọng nhất của cân nặng lý tưởng: nhiều thuốc và thông số được tính theo cân nặng lý tưởng chứ không phải cân nặng thực, vì mô mỡ không phân bố thuốc như mô nạc. Tính theo cân nặng thực ở người béo sẽ dẫn đến quá liều.

Các trường hợp thường gặp dùng cân nặng lý tưởng:

• Aminoglycosid (gentamicin, amikacin) — thuốc phân bố chủ yếu trong dịch ngoại bào.
• Thuốc giãn cơ và một số thuốc mê trong gây mê hồi sức.
• Thể tích khí lưu thông trong thở máy — thường 6–8 mL/kg cân nặng lý tưởng, tính theo cân nặng thực sẽ gây tổn thương phổi do quá căng.

Giới hạn

Công thức chỉ áp dụng cho người trưởng thành và chỉ có ý nghĩa từ chiều cao trên 152,4 cm — dưới mốc này công thức trả về mức cân nền, không còn chính xác.

Với trẻ em, tuyệt đối không dùng các công thức này; phải dùng biểu đồ tăng trưởng theo tuổi và giới của WHO hoặc CDC.

Cuối cùng, cân nặng lý tưởng không nói gì về thành phần cơ thể. Hai người cùng 68 kg có thể rất khác nhau về tỷ lệ cơ và mỡ. Để đánh giá đầy đủ hơn, hãy kết hợp tỷ lệ mỡ cơ thể và số đo vòng eo.

*Công cụ và bài viết này mang tính tham khảo, không thay thế chẩn đoán hoặc chỉ định của bác sĩ. Khi có triệu chứng bất thường hoặc cần quyết định điều trị, hãy khám tại cơ sở y tế.*