Bài giảng Rắn cắn
Bài giảng Rắn cắn
Bài học xem thử — ghi danh khóa học để lưu tiến độ
Bài học này không có video — xem nội dung bên dưới.
Đối tượng: YĐK năm 6
GV: BS.CK1. Nguyễn Quý Tỷ Dao
Năm học 2018-2019
Trình bày các loại rắn thường gặp ở VN
Trình bày phân biệt rắn độc, rắn lành
Trình bày quy trình chẩn đoán rắn cắn
Trình bày xử trí rắn cắn tại hiện trường
Trình bày điều trị rắn cắn
Rắn độc
• Rắn lục (Viperidae)
• Rắn hổ (Elapidae)
• Rắn biển (Hydrophidae)
Rắn lành
RẮN HỔ: ELAPIDAE
Hổ chúa Ophiophagus hananh
Hổ đất Naja kaouthia
Hổ mèo Naja siamensis
Cạp nong Bungarus fasciatus
Cạp nia Bungarus candidus
RẮN LỤC: VIPERIDAE
Lục xanh đuôi đỏ Trimeresurus albolaris
Lục xanh Trimeresurus stejnegeri
Chàm quạp Calloselasma rhodostoma
Dựa vào con rắn
• Màu sắc, hình thái
• Móc độc
Dựa vào lâm sàng
• Dấu mọc độc
• Triệu chứng tại chỗ
• Triệu chứng toàn thân
90% là nước
10% là polypeptide và protein: protease,
hyaluronidase (khuếch đại độc chất),
phospholipase, collagenase, …
3 chức năng chính
• Bất động
• Giết chết
• Tiêu hóa
Độc tố thần kinh của rắn hổ
• Tiền synapse: phá hủy acetylcholin, cần vài ngày,
vài tuần hay lâu hơn để hồi phục (cạp nia)
• Hậu synapse: cạnh tranh thụ thể acetylcholin, hồi
phục sớm hơn và neostigmine có thể có hiệu quả
(hổ mèo)
Triệu chứng toàn thân
Tổng trạng
Tim mạch
Thần kinh
Rối loạn đông máu
Suy thận
Suy thượng thận
Ly giải cơ
Triệu chứng tại chỗ
Triệu chứng toàn thân
Đặc điểm vùng miền
Đặc điểm con rắn
Đặc điểm vết cắn
XỬ TRÍ TẠI HIỆN TRƯỜNG
Làm chậm hấp thu nọc rắn
Trấn an nạn nhân
Hạn chế vận động
Chi bị cắn thấp hơn tim
Rửa sạch vết cắn bằng nước sạch
Băng ép chỉ sử dụng khi họ rắn hổ cắn
Nhanh chóng chuyển nạn nhân đến bệnh
viện
XỬ TRÍ TẠI HIỆN TRƯỜNG
KHÔNG
Rạch da
Hút
Đắp thảo dược
Garrot
ĐIỀU TRỊ TẠI BỆNH VIỆN
Xử trí theo ABC
Xem xét dùng huyết thanh
Điều trị hỗ trợ
ĐIỀU TRỊ TẠI BỆNH VIỆN
Chỉ định truyền HTKNR: chỉ 1 dấu hiệu
Toàn thân
• Chảy máu
• Liệt
• Tim mạch: sốc, RLN
• Suy thận
• Tiểu Hgb, myoglobin
Tại chỗ
• Triệu chứng tại chỗ lan nhanh (vài giờ)
• Phù hơn ½ chi bị cắn trong 48 giờ
• Sưng dọch hạch lympho
ĐIỀU TRỊ TẠI BỆNH VIỆN
HUYẾT THANH KHÁNG NỌC RẮN
Chống chỉ định tương đối: dị ứng với huyết
thanh ngựa
Hiện có: hổ đất, lục tre, chàm quạp
Tác dụng phụ
• Sốc phản vệ
• Dị ứng
• Sốt
• Bệnh huyết thanh
ĐIỀU TRỊ TẠI BỆNH VIỆN
HUYẾT THANH KHÁNG NỌC RẮN
Đáp ứng huyết thanh
1. Ngưng chảy máu trong vòng 30 phút
2. ĐMTB bình thường trong 3-9 giờ
3. Cải thiện liệt trong 30 phút
4. Tổng trạng
Khỏe
HA, thần kinh bắt đầu cải thiện sau 20-60
phút
Ly giải cơ ngưng trong vài giờ
ĐIỀU TRỊ TẠI BỆNH VIỆN
HUYẾT THANH KHÁNG NỌC RẮN
Cách sử dụng
1. Test dung dịch 1% TTD
2. Adrenalin 0.1% TDD 15 phút trước tiêm
3. Truyền 4-8 lọ/lần, pha NS đủ 50-10ml,
TTM trong 1 giờ
ĐIỀU TRỊ TẠI BỆNH VIỆN
Chỉ định truyền HTKNR thêm
1. Chảy máu, đông máu bất thường tiếp tục
hoặc tái phát sau 6 giờ
2. Triệu chứng thần kinh/tim mạch xấu đi
sau 1-2 giờ
ĐIỀU TRỊ TẠI BỆNH VIỆN
Điều trị triệu chứng
RLĐM: chỉ khi không có huyết thanh, bù yếu
tố đông máu thiếu bằng các chế phẩm
• Máu tươi: 10-20ml/kg
• Huyết tương tươi đông lạnh: 10-20ml/kg
• Kết tủa lạnh
• Vitamin K
SHH: cung cấp oxy, thở máy
Sốc: truyền dịch, vận mạch
Nhiễm trùng: kháng sinh
SAT: 1500-3000 UI TB
1. Phùng Nguyễn Thế Nguyên. “Rắn cắn”. 2017
2. Julian White, AM, MB, BS, MD, FACTM. “Snake
bites world wide: Clinical manifestations and
diagnosis”. Uptodate.com. Last updated Jan 10th,
2017
3. Julian White, AM, MB, BS, MD, FACTM. “Snake
bite worldwide: Management”. Uptodate.com. Last
updated August 30th, 2016
4. Guidelines for the Management of Snakebites. WHO-
Regional Office of South-East Asia 2016.
---
Tài liệu gốc trên Google Drive: https://drive.google.com/file/d/1hdJQd4owwNddP-vN0FFKwKdbiGIQdtsX/view?usp=sharing