Bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính (COPD) · Tóm tắt và diễn giải các điểm cập nhật của báo cáo GOLD 2025

Báo cáo GOLD (Global Initiative for Chronic Obstructive Lung Disease) được cập nhật hằng năm và là tài liệu tham chiếu toàn cầu cho chẩn đoán, điều trị và phòng ngừa COPD. Bản 2025 mang tới nhiều thay đổi đáng chú ý. Vì COPD hiện là nguyên nhân gây tử vong đứng hàng thứ ba trên thế giới và thường bị chẩn đoán muộn hoặc bỏ sót, việc nắm bắt và áp dụng các khuyến cáo mới nhất sẽ trực tiếp cải thiện chất lượng chăm sóc người bệnh.

1. Tổng quan các thay đổi chính

•    Bỏ chương COVID-19: Chương 6 về COVID-19 và COPD đã được loại bỏ khỏi báo cáo; nội dung theo dõi bệnh nhân từ xa được chuyển sang phần phục hồi chức năng hô hấp.

•    Thêm hình mới: Ba hình mới được giới thiệu — hô hấp ký trước/sau giãn phế quản (2.6), quản lý bệnh nhân đang dùng LABA+ICS (3.22), và tăng áp phổi trong COPD (5.1).

•    Cập nhật hình cũ: Bổ sung ensifentrine và dupilumab vào các sơ đồ điều trị (3.9, 3.18, 3.19, 3.20, 4.11); cập nhật khuyến cáo tiêm chủng (3.6).

•    Chẩn đoán & sinh bệnh học: Thêm phần về giá trị LLN, z-score và giá trị tham chiếu trong hô hấp ký; bổ sung phần loạn khuẩn (dysbiosis).

•    Bệnh đồng mắc & hình ảnh học: Bổ sung phần mới về nguy cơ tim mạch trong COPD; cập nhật vai trò chụp cắt lớp vi tính (khí phế thũng, nốt phổi, đường thở, bệnh đồng mắc).

•    Yếu tố nguy cơ & dự phòng: Thêm phần biến đổi khí hậu và COPD; cập nhật khuyến cáo tiêm chủng theo hướng dẫn hiện hành của CDC Hoa Kỳ.

2. Chẩn đoán và đánh giá

Chẩn đoán COPD vẫn dựa trên hô hấp ký: tỷ số FEV₁/FVC sau test hồi phục phế quản dưới 0,70 xác nhận tình trạng giới hạn luồng khí dai dẳng. Điểm mới của GOLD 2025 là nhấn mạnh việc dùng giá trị giới hạn dưới bình thường (LLN), z-score và giá trị tham chiếu để diễn giải kết quả chính xác hơn, hạn chế chẩn đoán quá mức ở người cao tuổi và dưới mức ở người trẻ.

Hình 1. Hô hấp ký trước và sau test hồi phục phế quản (phỏng theo GOLD 2025, Hình 2.6).

Sau khi xác lập chẩn đoán, người bệnh được đánh giá theo mức độ triệu chứng (thang mMRC, điểm CAT) và tiền sử đợt cấp để phân vào nhóm A, B hoặc E — cơ sở cho việc chọn điều trị khởi đầu.

Hình 2. Phân nhóm ABE và điều trị khởi đầu (phỏng theo GOLD 2025).

3. Phòng ngừa và tiêm chủng

Cai thuốc lá vẫn là can thiệp hiệu quả nhất làm chậm tiến triển bệnh. Khuyến cáo tiêm chủng cho bệnh nhân COPD được cập nhật theo hướng dẫn hiện hành của CDC Hoa Kỳ, bao gồm vắc-xin cúm hằng năm, COVID-19, phế cầu, ho gà (Tdap), RSV và zona.

Hình 3. Khuyến cáo tiêm chủng cho bệnh nhân COPD ổn định (phỏng theo GOLD 2025, Hình 3.6).

4. Điều trị dùng thuốc và các thuốc mới

Ở lần theo dõi, việc điều chỉnh thuốc dựa trên vấn đề nổi trội của người bệnh là khó thở hay đợt cấp. Điểm nhấn của GOLD 2025 là bổ sung hai thuốc mới: ensifentrine — thuốc ức chế kép PDE3/PDE4 dạng hít, và dupilumab — kháng thể kháng IL-4/IL-13 dùng cho kiểu hình COPD viêm tăng bạch cầu ái toan, đều giúp giảm tần suất đợt cấp.

Hình 4. Điều trị dùng thuốc ở lần theo dõi theo hướng khó thở và đợt cấp (phỏng theo GOLD 2025, Hình 3.9).

GOLD 2025 cũng bổ sung sơ đồ riêng cho nhóm bệnh nhân đang dùng LABA+ICS, hướng dẫn khi nào nên tăng bậc lên bộ ba LABA+LAMA+ICS và khi nào cân nhắc ngưng ICS (ví dụ: không còn đợt cấp và bạch cầu ái toan thấp, hoặc có tác dụng phụ như viêm phổi).

Hình 5. Quản lý bệnh nhân đang dùng LABA+ICS (phỏng theo GOLD 2025, Hình 3.22).

5. COPD và các bệnh đồng mắc

GOLD 2025 dành sự quan tâm rõ hơn cho bệnh đồng mắc. Một phần mới về nguy cơ tim mạch nhấn mạnh rằng bệnh tim mạch là nguyên nhân tử vong quan trọng ở người COPD và cần được tầm soát, xử trí chủ động. Bên cạnh đó, tăng áp phổi trong COPD (PH-COPD) lần đầu được trình bày với cách tiếp cận theo các đặc điểm có thể điều trị.

Hình 6. Tăng áp phổi trong COPD: đặc điểm điều trị được và hướng xử trí (phỏng theo GOLD 2025, Hình 5.1).

6. Ý nghĩa với thực hành lâm sàng

Những cập nhật của GOLD 2025 giúp bác sĩ chẩn đoán chính xác hơn nhờ giá trị tham chiếu và z-score, cá thể hóa điều trị tốt hơn nhờ các thuốc sinh học và thuốc mới, đồng thời chú trọng hơn tới bệnh đồng mắc — đặc biệt là tim mạch và tăng áp phổi. Việc lồng ghép tầm soát bệnh đồng mắc và đánh giá bạch cầu ái toan vào quy trình khám định kỳ sẽ giúp lựa chọn phác đồ phù hợp và giảm gánh nặng đợt cấp.

Kết luận

GOLD 2025 tinh chỉnh hướng dẫn theo hướng cá thể hóa và toàn diện hơn: loại bỏ nội dung không còn phù hợp, bổ sung công cụ chẩn đoán chính xác, thêm lựa chọn điều trị mới và mở rộng góc nhìn về bệnh đồng mắc. Nắm vững những thay đổi này giúp thầy thuốc nâng cao chất lượng chăm sóc và cải thiện chất lượng sống cho người bệnh COPD.

Nguồn tham khảo

Global Initiative for Chronic Obstructive Lung Disease. Global Strategy for Prevention, Diagnosis and Management of COPD: 2025 Report. https://goldcopd.org/2025-gold-report/

Ghi chú bản quyền: Các hình trong bài là sơ đồ gốc do chiaseyhoc.vn biên soạn nhằm mục đích giáo dục, phỏng theo nội dung khuyến cáo của GOLD 2025. Bài viết không sao chép hay phân phối lại các hình gốc có bản quyền của GOLD. Nội dung chỉ mang tính tham khảo chuyên môn, không thay thế quyết định lâm sàng của bác sĩ.