1. Tổng quan
Đại não (Cerebrum) là phần phát triển nhất của não bộ, chiếm phần lớn hộp sọ. Nó được chia thành hai bán cầu đại não bởi rãnh dọc và kết nối với nhau qua thể chai. Vỏ não là lớp chất xám bao phủ bề mặt, nơi diễn ra các chức năng thần kinh cao cấp.
2. Phân chia các thùy
Bề mặt mỗi bán cầu được chia thành 4 thùy chính dựa trên các rãnh lớn:
2.1. Thùy Trán (Frontal Lobe)
- Giới hạn: Nằm trước rãnh trung tâm (Rolando).
- Chức năng: Điều khiển vận động tự chủ (hồi trước trung tâm), ngôn ngữ (vùng Broca), chức năng điều hành, tính cách và quyết định.
- Lâm sàng: Tổn thương thùy trán gây liệt đối bên, thay đổi tính cách hoặc mất ngôn ngữ vận động.
2.2. Thùy Đỉnh (Parietal Lobe)
- Giới hạn: Nằm sau rãnh trung tâm, trên rãnh bên (Sylvius) và trước rãnh đỉnh chẩm.
- Chức năng: Xử lý cảm giác thân thể (hồi sau trung tâm), nhận thức không gian và tích hợp đa giác quan.
- Lâm sàng: Gây hội chứng bỏ rơi (neglect syndrome) hoặc mất nhận thức cảm giác.
2.3. Thùy Thái Dương (Temporal Lobe)
- Giới hạn: Nằm dưới rãnh bên.
- Chức năng: Xử lý thính giác, trí nhớ (hồi hải mã) và hiểu ngôn ngữ (vùng Wernicke).
- Lâm sàng: Mất ngôn ngữ hiểu (mất ngôn ngữ Wernicke) hoặc rối loạn trí nhớ.
2.4. Thùy Chẩm (Occipital Lobe)
- Giới hạn: Phần sau cùng của bán cầu đại não.
- Chức năng: Trung tâm xử lý thị giác sơ cấp và thứ cấp.
- Lâm sàng: Gây mù vỏ não hoặc ảo giác thị giác.
2.5. Các phần khác
Ngoài 4 thùy trên, còn có thùy đảo (Insula) nằm sâu trong rãnh bên và hệ viền (Limbic system) liên quan đến cảm xúc và trí nhớ.
---
Nguồn tham khảo: Giải phẫu người (Gray's Anatomy), Atlas Frank Netter.